على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
152
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اذباحا : مذبوح ساخت آن را . اذبال ( ezb l ) م . ع . اذبله اذبالا : پژمرانيد آن را . و لاغر گردانيد . و اذبلت الريح النبات : پژمرانيد باد آن گياه را . اذبة ( azebbat ) ع . ج ذباب . اذبك ( ozbak ) ا خ . ع . طايفهء معروفى از تاتار . مر . اوزبك . اذحاج ( ezh j ) م . ع . استادن و توقف كردن . و آرام داشتن . اذحال ( azh l ) ع . ج ذحل . اذخار ( azx r ) ع . ذخر . اذخار ( ezzex r ) م . ع . اذخره اذخارا : برگزيد آن را . و يخنى ساخت آن را و يخنى نهاد آن را . اذخر ( ez er ) ا . ع . يك نوع گياهى خوشبو كه كوم نيز گويند . ج : اذاخر . اذدكار ( ezdek r ) م . ع . اذدكره اذدكارا ياد كرد آن را و به ياد آورد . اذذاك ( ez - z ka ) ع . مر . اذّاك . اذراء ( azr ' ) ص . ع . رجل اذراء : مرد پير . و كبش اذراء : قچقارى كه در سر وى سپيدى بود و يا هر دو گوشش خالدار بود و ساير بدنش سياه . و فرس اذراء و جدى اذراء كذلك . اذراء ( ezr ' ) م . ع . چون مهموز باشد يق اذرأه اذراء : در خشم آورد او را . و ترسانيد . و اذرأه بالشيى : حريص گردانيد او را به آن چيز . و مضطر كرد بسوى آن . و اذرأه : روان كرد آن را . و ارذأت الناقة : فرود آورد آن ماده شتر شير را در پستان . و چون واوى بود يق اذرت الريح التراب : برداشت باد خاك را و پرانيد آن را و برد . و طعنه فاذراه عن ظهر دابته : نيزه زد وى را و انداخت او را از پشت ستور . و نيز اذراء : انداختن تخم در زمين . و اشك ريختن چشم . اذراب ( azr b ) ع . ج ذرب . اذراع ( ezr ' ) م . ع . اذرع فى الكلام اذراعا : پر گفت . و اذرعت البقرة : گوساله زاد آن ماده گاو و صاحب گوساله گرديد . و اذرع فلان : باذراع خود گرفت فلان . و اذرع ذراعيه من تحت الجبة : بيرون آورد هر دو ذراع خود را از زير جبه . الحديث : و عليه جمازة فاذرع منها يده اى اخرجها . اذراع ( ezzer ' ) م . ع . اذرع ذراعيه من تحت الجبة : بيرون آورد هر دو ذراع خود را از زير جبه . اذراق ( ezr q ) م . ع . اذرق الطائر اذراقا : سرگين افگند آن مرغ . و اذرقت الارض : اسپست رويانيد آن زمين . اذراق ( ezzer q ) م . ع . اذرقت به اذراقا : سرمه در كشيدم بعصارهء اسپست . و نيز اذراق : آميختن شير با آب . اذرام ( azr m ) ا . پ . ادرام و درفشى كه نمد زين و تكلتو بدان دوزند . اذربى ( azr biy ) ص . ع . آذربايجانى و منسوب به آذربايجان . اذرة ( azerrat ) ع . ج ذرور و ذريرة . اذرح ( azroh ) ا خ . ع . نام شهرى از شام . اذرع ( azra ' ) ص . ع . اسب بدنژاد . و كسى كه پدرش بنده و مادرش آزاد بود . و آنكه پدرش تازى و مادرش راه آزاد باشد . و مرد فصيح . و قتلوهم اذرع قتل اى اسرع و افحش . اذرع ( azro ' ) ع . ج ذراع . اذرعات ( azre t ) ا خ . ع نام شهرى در شام . اذرعفاف ( ezre'f f ) م . ع . اذرعفت الابل اذر عفافا : سر خود رفتند آن شتران . و با شتاب رفتند . اذرعى ( azra'iy ) ص . ع . خمر اذرعى : شراب منسوب به شهر اذرعات . اذرياس ( azary s ) ا . پ . آذرياس و صمغ سداب برى . اذط ( azat ) ص . ع . مرد كج زنخ . اذعار ( ez ' r ) م . ع . ترسانيدن . اذعاف ( ez ' f ) م . ع . اذعفه اذعافا : زود كشت او را . اذعان ( ez ' n ) م . ع . اذعن له اذعانا : فروتنى نمود او را و خوار گرديد . و اقرار كرد . و بشتافت در فرمانبردارى او و گردن نهاد . اذعان ( ez ' n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اقرار با فروتنى . و اعتراف . و اطاعت . و تواضع و تسليم و فروتنى و فرمانبردارى و خضوع . و فرمان واجب الاذعان : فرمانى كه اطاعت آن لازم و در اجراى آن بايد شتافب . و اذعان كردن ف م . : اقرار كردن با فروتنى و اعتراف نمودن . اذفاف ( ezf f ) م . ع . اذفه اذفافا : كشت خسته را . اذفر ( azfar ) ص . ع . خوشبوتر . و تند و تيز . و گنده و بدبو . و مسك اذفر : مشك تيزبوى . اذقان ( azq n ) ع . ج ذقن . اذقن ( azqan ) ص . ع . رجل اذقن : مرد دراز ذقن . اذقه ( azoqe ) ا . پ . مر . آذوقه . اذقى ( azq ) ص . ع . فرس اذقى : اسب فروهشته گوش سست بينى . اذكاء ( ezk ' ) م . ع . اذكى النار اذكاء : برافروخت آتش را . و اذكيت عليه العيون : ديدهبان بر آن گماشتم